Anne (55 jaar) en Jean Paul lopen samen naar de sociale werkplaats.
Na een kopje koffie gaat Anne aan de slag achter de computer, met hulp van begeleider Patrick. Ze moet de presentielijst invullen en roept de voor- en achternamen van haar collega’s.
De tafel wordt gedekt. Zoals elke dag komt de wijkverpleegster Myriam langs. ‘Weet je mijn naam nog?’, vraagt ze.
‘Tuurlijk’, zegt Anne (60 jaar). Myriam helpt een beetje: ‘Ik heet Myriam’. ‘Ik denk het niet’ reageert Anne. ‘Wat denk jij dan?’ vraagt Myriam. ‘Je heet Laurence’, antwoordt Anne. ‘Ik heet echt Myriam’, zegt Myriam. Dan geeft Anne Myriam een knuffel en zegt ‘sorry’. Even later komt ze erop terug. ‘Ik denk toch dat ik gelijk heb over je voornaam.’
Het thema van deze lesbrief is de naam kwijt.
Dementie zorgt voor geheugenverlies (amnesie). Dementie tast het vermogen aan om iemand te herkennen en de juiste naam te herinneren. Dat teken van dementie is voor veel naasten heel pijnlijk. We noemen dat ook wel desoriëntatie in persoon. Ook op andere terreinen, zoals tijd en plaats, raken mensen met dementie ‘de weg kwijt’. In andere casussen komen desoriëntatie in tijd en plaats aan de orde.
De casus ‘Ik ben Anne’ gaat in op haar levensverhaal en hoe de dementie begon (de weg kwijt). Hij geeft ook context aan de andere casussen, daarom is het raadzaam de film Ik ben Anne steeds opnieuw te bekijken.
Deel deze casus met anderen
Je kunt op verschillende manieren reageren als een persoon met dementie iemands naam niet weet of een verkeerde naam gebruikt. Je kan iemand helpen of verbeteren. Dat heet ‘realiteitsoriëntatie’. Of je kan iemand afleiden en er niet erg op ingaan. Dat wordt ‘validatie’ genoemd.
Wat wel werkt of juist niet, is steeds weer anders en voor een deel onvoorspelbaar. De oplossing moet altijd bij jou als zorgverlener of mantelzorger liggen. Je komt steeds voor vragen te staan, vaak met ethische kanten.
Meer weten over realiteitsoriëntatie en validatie? In de Wegwijzer verstandelijke beperking en dementie vind je 100 praktijkvragen en antwoorden. Zo staat er op pagina 302-305 meer informatie over realiteitsoriëntatie en op pagina 306 over validatie. Een papieren exemplaar is verkrijgbaar via reguliere boekhandels.
