Om de koffie te betalen pakt Anne (55 jaar) een tien-euro-biljet uit haar portemonnee en kibbelt met Jean Paul. Tevreden pakt ze haar wisselgeld op. ‘Nou heb ik weer kleingeld’. Eenmaal buiten roept ze hem na: ‘Hé waar ga jij naartoe?’
Anne (55 jaar) steekt de straat over en loopt naar de pinautomaat. Resoluut doet ze wat ze moet doen, pakt haar geld en de bon. Ze legt Leendert precies uit hoe ze geld heeft gepind en wat ze ermee doet.
Een sprong in de tijd: Anne (62 jaar) staat voor de geldautomaat en toetst haar code in. Leendert corrigeert en begeleidt haar in de stappen die het apparaat vraagt. En het lukt. Dan schuttert ze met geld, bon en pinpas in haar hand. Leendert helpt Anne om zelf het geld in haar tas te stoppen.
Het verdwijnen van routines heet ook wel apraxie. Dat is het thema van deze lesbrief. De oorzaak van apraxie is een verstoorde aansturing vanuit de hersenen. Voor iemand met dementie worden dagelijkse handelingen steeds moeilijker. Wat iemand eerst bijna gedachteloos deed, van brood smeren of tandenpoetsen tot tafeldekken en de was ophangen, gaat niet meer als vanzelf. Vaak lukt het ook niet na diep nadenken. Meer informatie vind je hier.
De casus ‘Ik ben Anne’ gaat in op haar levensverhaal en hoe de dementie begon (de weg kwijt). Hij geeft ook context aan de andere casussen, daarom is het raadzaam de film Ik ben Anne steeds opnieuw te bekijken.
Deel deze casus met anderen
Je kunt op verschillende manieren reageren als je iemand met dementie vertwijfeld ziet kijken: hoe moet dat ook alweer? Dat zorgt voor angst en onzekerheid, maar ook voor onbegrip en ergernis bij de omgeving. Op andere momenten gaat het namelijk wel weer goed. Je kan helpen om iets wél zelf te laten doen door de handeling in kleine stappen te verdelen, voor te doen of met plaatjes duidelijk te maken. Tips voor ondersteunende communicatie vind je hier.
Wat wel werkt of juist niet, is steeds weer anders en voor een deel onvoorspelbaar. De oplossing moet altijd bij jou als zorgverlener of mantelzorger liggen. Je komt steeds voor vragen te staan, vaak met ethische kanten.
Meer weten over omgaan met apraxie? In de Wegwijzer verstandelijke beperking en dementie vind je 100 praktijkvragen en antwoorden. Op pagina 346-353 staat bijvoorbeeld hoe je iemand zonder taal kan ondersteunen om het begrip te verbeteren. Een papieren exemplaar is verkrijgbaar via reguliere boekhandels.
